Το βιβλίο εξετάζει τον καθοριστικό ρόλο του Ιωάννη Καποδίστρια στη διαμόρφωση των πρώτων συνόρων του ελληνικού κράτους, μέσα σε ένα περιβάλλον έντονων ανταγωνισμών μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων. Αναλύονται οι βρετανικές αντιρρήσεις για την ενσωμάτωση της Αιτωλοακαρνανίας, ο οικονομικός αποκλεισμός που ασκήθηκε σε βάρος του Κυβερνήτη, καθώς και η διπλωματική του στρατηγική κατά τη διάρκεια του Ρωσο-οθωμανικού Πολέμου.

Η μελέτη φωτίζει τη συγκρότηση τακτικού στρατού, τη μεταστροφή των αρματολικών σωμάτων της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας και τη συστηματική προσπάθεια οικοδόμησης κρατικών θεσμών υπό συνθήκες πολιτικής πίεσης. Παρά την απελευθέρωση της περιοχής κατά την περίοδο 1828-1829, η τελική ένταξή της στα σύνορα του 1832 υπήρξε αποτέλεσμα της διπλωματικής διορατικότητας του Καποδίστρια, όπως αυτή είχε ήδη αποτυπωθεί στη Συνδιάσκεψη του Πόρου.

Ένα έργο που προσφέρει μια συνοπτική αλλά τεκμηριωμένη αποτίμηση της συμβολής του Κυβερνήτη στη γένεση του ελληνικού κράτους και τη διαμόρφωση της δυτικής του γεωγραφίας.

Πρόλογος Α

Πρόλογος Β                                                                                                                Ευχαριστίες                                                                                                                    Εισαγωγή                                                                                                                

1. Ιστορικό πλαίσιο                                                                                                 

2. Η πρώτη απόπειρα στον Πόρο για την οριοθέτηση συνόρων                                                                           

3. Διπλωματία και στρατιωτικές επιχειρήσεις                                          

4. Οι ένοπλοι της Ακαρνανίας και τα καμώματά τους                     

5. Ανεξαρτησία της Ελλάδας με αντιπαροχή την Ακαρνανία

6. Παραίτηση Λεοπόλδου                                                                                      

7. Επιχειρήσεις στην Ακαρνανία, διχογνωμία Καποδίστρια Τσωρτζ                                                                    

8. Με το βλέμμα στραμμένο στον Αμβρακικό κόλπο                  

9. Η μάχη της Κορωνησίας                                                                                 

10. Η μάχη της Βόνιτσας                                                                                     

11. Παράδοση του Κάστρου της Βόνιτσας και του Μακρυνόρους                                                                  

12. Η παράδοση Αγρινίου, Αντιρρίου, Ναυπάκτου, Μεσολογγίου, Αιτωλικού                                                                                     

13. Επιστολή Τσωρτζ προς τον Γερουσιαστή Wilmot Horton                                   

14. Το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (Σεπτέμβριος 1831)                                              15. Το Πρωτόκολλο του 1832                                                                                    

16. Οι πρωταγωνιστές                                                                                                17. Συμπέρασμα                                                                                                        Παραρτήματα                                                                                                          

Βιβλιογραφία                                                                                                                                  

1. Το βιβλίο της Κικής Παππά φωτίζει μια κρίσιμη, αλλά όχι πάντοτε επαρκώς αναδειγμένη, πτυχή της Καποδιστριακής Περιόδου: τον αγώνα για την απελευθέρωση και την ενσωμάτωση της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Μέσα από την εξιστόρηση των διπλωματικών χειρισμών του Ιωάννη Καποδίστρια, την παρουσίαση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Ακαρνανία και την επισήμανση της στρατηγικής σημασίας του Αμβρακικού, της Βόνιτσας και του Μακρυνόρους, η συγγραφέας αποδεικνύει ότι η διαμόρφωση των πρώτων ελληνικών συνόρων δεν υπήρξε ούτε αυτονόητη ούτε γραμμική διαδικασία. Υπήρξε αποτέλεσμα επίμονης διπλωματικής προσπάθειας, ευνοϊκών και δυσμενών διεθνών συσχετισμών, στρατιωτικής δράσης και πολιτικής διορατικότητας.

Το βιβλίο συμβάλλει ουσιαστικά στην κατανόηση της μετάβασης από την Επανάσταση στην κρατική συγκρότηση, υπογραμμίζοντας ότι η Δυτική Ελλάδα δεν ήταν απλώς ένα γεωγραφικό όριο, αλλά ζωτικός παράγοντας για τη βιωσιμότητα, την ασφάλεια και το μέλλον του ελληνικού κράτους.

Αντώνης Κλάψης

Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου,

Συντονιστής ΣΕΙ50, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

2. Εξαιρετικό βιβλίο για ένα θέμα που αποτελεί ίσως το κορυφαίο επίτευγμα του Ιωάννη Καποδίστρια! Η διαπραγμάτευση για το ζήτημα των συνόρων συμπεριλαμβάνεται στα μαθήματά μου εδώ και δεκαέξι χρόνια και η κα Παππά το ανέλυσε με έναν ιδιαίτερο τρόπο, αναδεικνύοντας άγνωστες πτυχές της διαπραγμάτευσης με ιδιαίτερη σημασία.

Άλλωστε, η Στερεά Ελλάδα δεν συμπεριλαμβανόταν στα σύνορα του νέου ελληνικού κράτους και ο Καποδίστριας συγκρούστηκε ειδικά με τους Βρετανούς, ώστε να καταφέρει, λίγο πριν τη δολοφονία του, τα σύνορα να φθάσουν στον Παγασητικό και τον Αμβρακικό κόλπο.

Το ιδιαίτερο ζήτημα της Αιτωλοακαρνανίας το αναλύει με ιδιαίτερη προσοχή η κα Παππά, εξετάζοντας όλες τις παραμέτρους, ιδιαίτερα εκείνη των πληθυσμών που κατοικούσαν στην περιοχή. Στρατηγική, πολιτικές συγκρούσεις, διαπραγμάτευση και μάχες συνθέτουν το τελικό αποτέλεσμα.

Ένα επιστημονικό πόνημα που μας βοηθά να κατανοήσουμε ένα σχετικά άγνωστο θέμα, και σε αυτό η προσφορά της κας Παππά είναι πολύ σημαντική.

Ανδρέας Κούκος

Ιστορικός, Νομικός, Διδάσκων σε ελληνικά και

ξένα πανεπιστήμια, Πρόεδρος Δ.Σ. Ε.ΜΕ.Ν.Σ.Ι.

3. Το βιβλίο αυτό είναι το αποτέλεσμα μιας επίπονης επιστημονικής έρευνας, αλλά συνάμα και η συναρπαστική αφήγηση των επα­ναστατικών γεγονότων που οδήγησαν στην απελευθέρωση της Βόνιτσας από τους Οθωμανούς. Άγνωστες πηγές, αλλά και λιγότερο γνωστά γεγονότα και πρόσωπα, φωτίζουν διαφορετικά τις διάφορες φάσεις της εξέγερσης στην Αιτωλοακαρνανία, τον καιρό που η περιοχή είχε μείνει εκτός των ορίων του νεο­σύστατου ελληνικού κράτους.

Στο επίκεντρο, η μορφή του Ιωάννη Καποδίστρια, ιδανική, αλλά όχι εξιδανικευμένη, προβάλλεται και ως εκπλήρωση ενός ανομολόγητου χρέους, καθώς η συγγραφέας μοιάζει να αναζητεί εδώ και τις δικές της βαθύτερες ρίζες στη γενέθλια γη, ομολογώντας εξαρχής ότι «ερευνά με την περιέργεια της νιότης και την αδημονία του εφήβου ένα νέο πρίσμα ερμηνείας».

Πρόκειται για μια ιστορική μελέτη, ναι, αλλά και για μια συγκινητική υπαρξιακή ενδοσκόπηση.

Κατερίνα Δασκαλάκη

Δημοσιογράφος, πρώην Ευρωβουλευτής και πρώην Πρέσβειρα της Ελλάδος στην UNESCO