Η μονογραφία αυτή προσφέρει την πρώτη συστηματική ιστορική αποτίμηση της διδασκαλίας της Παραστατικής Γεωμετρίας στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, αναδεικνύοντας τον ρόλο των στρατιωτικών και τεχνικών σχολών στη διαμόρφωση της νεοελληνικής επιστημονικής παιδείας. Με επίκεντρο τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, το Πολυτεχνείο, τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων και τη Σχολή Υπαξιωματικών, η μελέτη φωτίζει τη μεταφορά και την αφομοίωση της γαλλικής πολυτεχνικής παράδοσης και της επιστημονικής κληρονομιάς του Gaspard Monge.

Αξιοποιώντας πλούσιο αρχειακό υλικό και σπάνια διδακτικά εγχειρίδια, ο συγγραφέας τεκμηριώνει την εξέλιξη ενός κλάδου που «από τις πρώτες δεκαετίες της ελεύθερης Ελλάδας» αποτέλεσε θεμέλιο της τεχνικής εκπαίδευσης, ενώ «η διδασκαλία της στη Σχολή Ευελπίδων από το 1828» υπήρξε καθοριστική για την οργάνωση της στρατιωτικής και τεχνολογικής γνώσης.

Η μελέτη απευθύνεται σε ιστορικούς της επιστήμης, ερευνητές της τεχνικής και στρατιωτικής εκπαίδευσης και σε όλους όσοι εξετάζουν τη συγκρότηση των νεοελληνικών θεσμών γνώσης, προσφέροντας μια συνεκτική και τεκμηριωμένη εικόνα για την πορεία της Παραστατικής Γεωμετρίας και τη θέση της στη μαθηματική κουλτούρα του 19ου αιώνα.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρόλογος Α´     σελ.  11
Πρόλογος Β´      »    13
Ευχαριστίες      »    14
Εισαγωγή      »    15

1. Οι Συνθήκες Γέννησης της Παραστατικής Γεωμετρίας      »    17
1.1. Τα πρώτα βήματα της Παραστατικής Γεωμετρίας      »    18

2. Τα πρώτα βήματα της διδασκαλίας της Παραστατικής στην Ελλάδα      »    23
2.1. Η Διδασκαλία της Παραστατικής Γεωμετρίας στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων      »    27
2.2. Η Διδασκαλία της Παραστατικής Γεωμετρίας στο Πολυτεχνείο      »    38
2.3. Η Διδασκαλία της Παραστατικής Γεωμετρίας στη Σχολή Υπαξιωματικών      »    41

3. Τα πρώτα γραπτά εγχειρίδια της Παραστατικής Γεωμετρίας      »    42
3.1. Ο τρόπος επιλογής των διδακτικών εγχειριδίων
     στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων      »    42
3.2. Τα πρώτα γραπτά εγχειρίδια της Παραστατικής Γεωμετρίας
     στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων      »    44
3.3. Τα πρώτα γραπτά εγχειρίδια της Παραστατικής Γεωμετρίας στο Πολυτεχνείο      »    59
3.4. Τα πρώτα γραπτά εγχειρίδια της Παραστατικής Γεωμετρίας
     στη Σχολή Υπαξιωματικών      »    62
3.5. Τα πρώτα γραπτά εγχειρίδια των εφαρμογών της Παραστατικής Γεωμετρίας      »    66

4. Καθηγητές της Παραστατικής Γεωμετρίας      »    74
4.1. Καθηγητές της Παραστατικής Γεωμετρίας στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων      »    74
4.2. Καθηγητές της Παραστατικής Γεωμετρίας στο Πολυτεχνείο      »    78
4.3. Καθηγητές της Παραστατικής Γεωμετρίας στη Στρατιωτική Σχολή Υπαξιωματικών      »    80

Συμπεράσματα      »    82

Βιβλιογραφία      »    84

ΠΡΟΛΟΓΟΣ α´

Η παρούσα μονογραφία αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική και πρωτότυπη συμβολή στη μελέτη της ιστορίας της επιστημονικής και τεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα του 19ου αιώνα. Με αντικείμενο τη διδασκαλία της Παραστατικής Γεωμετρίας στα στρατιωτικά ιδρύματα και στο Πολυτεχνείο, το έργο αυτό φωτίζει με συστηματικό και τεκμηριωμένο τρόπο έναν θεμελιώδη, αλλά συχνά παραγνωρισμένο, άξονα της συγκρότησης του νεοελληνικού κράτους: τη μετάβαση από τις προνεωτερικές μορφές γνώσης σε ένα οργανωμένο, ευρωπαϊκού τύπου εκπαιδευτικό και τεχνοεπιστημονικό σύστημα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, η οποία, ήδη από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της, αναδείχθηκε σε καίριο θεσμό εισαγωγής και καλλιέργειας των σύγχρονων μαθηματικών και τεχνικών επιστημών στον ελληνικό χώρο. Όπως αναδεικνύεται με σαφήνεια στη μονογραφία, η διδασκαλία της Παραστατικής Γεωμετρίας στη Σχολή δεν αποτέλεσε απλώς ένα επιμέρους μάθημα στρατιωτικής κατάρτισης, αλλά έναν βασικό πυλώνα ανώτερης επιστημονικής παιδείας, άρρηκτα συνδεδεμένο με τη γαλλική πολυτεχνική παράδοση και τις αρχές της École Polytechnique.
Ο συγγραφέας Ο. Καθηγητής Ανδρέας Καστάνης, αξιοποιώντας πρωτογενές αρχειακό υλικό, οργανισμούς σπουδών, πρακτικά συμβουλίων, εξεταστικά δοκίμια και διδακτικά εγχειρίδια, παρακολουθεί με ακρίβεια την εξέλιξη της διδασκαλίας της Παραστατικής Γεωμετρίας από τις πρώτες δεκαετίες της ελεύθερης Ελλάδας έως τα τέλη του 19ου αιώνα. Μέσα από αυτήν τη διαχρονική προσέγγιση, αναδεικνύεται ο ρόλος της Σχολής Ευελπίδων όχι μόνο ως στρατιωτικού ιδρύματος, αλλά και ως φορέα ανώτερης τεχνικής εκπαίδευσης, με χαρακτηριστικά που συχνά την έφερναν εγγύτερα στο Πολυτεχνείο, παρά σε μια στενά στρατιωτική σχολή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η ανάλυση των ιδεολογικών, πολιτικών και πολιτισμικών παραμέτρων που συνόδευσαν την εισαγωγή της Παραστατικής Γεωμετρίας και των εφαρμογών της, όπως η σκιαγραφία και η σκηνογραφία, σε ένα περιβάλλον όπου παλαιότερες κοσμοθεωρητικές αντιλήψεις είχαν διαμορφώσει διαφορετικές στάσεις απέναντι στην απεικόνιση του χώρου. Η μονογραφία καταδεικνύει πειστικά ότι η Επανάσταση του 1821, η συγκρότηση ευρωπαϊκού κράτους και η οργανωμένη στρατιωτική εκπαίδευση λειτούργησαν ως καταλύτες υπέρβασης αυτών των αγκυλώσεων.
Το έργο που κρατά ο αναγνώστης στα χέρια του δεν περιορίζεται σε μια απλή ιστορική καταγραφή. Συνιστά μια ολοκληρωμένη μελέτη που συνδέει τη θεωρία με την εκπαιδευτική πράξη, τα προγράμματα σπουδών με τα πρόσωπα που τα υπηρέτησαν και τη γνώση με τις θεσμικές της λειτουργίες. Ως εκ τούτου, αποτελεί πολύτιμο βοήθημα όχι μόνο για τους ιστορικούς της επιστήμης και της εκπαίδευσης, αλλά και για τους μελετητές της Στρατιωτικής Ιστορίας, της τεχνικής παιδείας και της συγκρότησης των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην Ελλάδα.
Με ιδιαίτερη ικανοποίηση προλογίζω τη μονογραφία αυτή, η οποία τιμά την ιστορική διαδρομή της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων και αναδεικνύει τον διαχρονικό της ρόλο στην καλλιέργεια της επιστημονικής σκέψης και της τεχνικής γνώσης στον ελληνικό χώρο.

Καθηγητής Μαθηματικών 
Γεώργιος Καϊμακάμης 
Κοσμήτωρ
Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων